Το πρώτο μέρος κάπου
εδώ.
Τις τελευταίες μέρες η blogόσφαιρα βούηξε από το πολύ πρωτότυπο βραβείο και παιχνίδι για τα επτά πράγματα για τον εαυτό σου. Το οικτήρω αυτό το χαζό παιχνίδι γιατί εμένα κανείς δε με κάλεσε να παίξω. "Καλα λοιπόν , κι εγώ θα δείτε!"
Ως άλλη αλεπού που ό,τι δε φτάνει, το κάνει κρεμαστάρι συνεχίζω ακάθεκτος αγνοώντας τα ποταπά παιχνιδάκια.
Τα τελευταία 24ωρα επίσης βούλιαξε η blogόσφαιρα με την είδηση για λιποθυμίες παιδιών από ασιτεία στα σχολεία της χώρας. Την είδηση την άκουσα από το φίλο Αστεροειδή ο οποίος την πέταξε στην κουβέντα μας για να μου δείξει πόσο στείρα επιχειρήματα τα κομματικά μου (;) γυαλιά μου υπαγορεύουν να έχω, σε σχέση με την έκταση και το βάθος της κρίσης.
Πρώτη μου ενέργεια είναι να διαβάσω την ανακοίνωση για να συμπεράνω πως πρόκειται για κείμενο γραμμένο από γραφομηχανή της Κουμουνδούρου ή του Περισσού. Ουδέν μεμπτόν μέχρι εδώ. Η δεύτερη σκέψη που έκανα ήταν να σκεφτώ καλύτερα. Στις αναπτυγμένες δυτικές κοινωνίες η φτώχεια δε συμβαδίζει με την ασυτία. Του 'ναντίον μάλιστα τα φτωχότερα στρώματα τρώνε κατά κανόνα πιο ανθιυγινές τροφές (ως φτηνότερες) με αποτέλεσμα να αντιμετοπίζουν σοβαρά προβλήματα παχυσαρκίας. Η τρίτη ενέργεια ήταν να διαβασω την ανακοίνωση του υπουργείου η οποία αναφέρει πως όλα αυτά είναι ψεύδη και αποτελούν αισχρό λαϊκισμό καθώς καμία υπηρεσία τους δεν έχει αναφέρει το παραμικρό περιστατικό. "Σιγά μην τους πιστέψουμε τώρα", σκέφτηκα και περιμένα μια δυο μέρες μπας και σκάσει το θέμα σε κανένα κανάλι αφού όπως και να το κάνουμε είναι καραμπινάτη είδηση. Αφού δεν έγινε ούτε αυτό είπα να δω
ποια είναι αυτή η κυρία που έκανε την καταγγελία. Εκεί το θέμα έκλεισε για μένα οριστικά.
Δεν ξέρω πόσοι μπαίνουν στον κόπο να σκέφτουν λίγο παραπάνω όταν ακούν μια εντυπωσιακή είδηση. Ίσως κάτι τέτοιο να είναι πολυτέλεια στην εποχή της κρίσης. Ίσως τα ορθολογικά αντανακλαστικά μας να έχουν ισοπεδωθεί μέσα σε μια τόσο άρρωστη ατμόσφαιρα. Είναι η αρρώστια αυτής της πραγματικότητας η αιτία ώστε μία τόσο καραμπινάτη ράδιο-αρβύλα όπως η παραπάνω να γίνει η αφορμή να καταρρεύσουμε. Ίσως να το θέλουμε μέσα μας και να περιμένουμε μία τέτοια αφορμή, ίσως όχι. Θα δείξει...
Στο σημερινό κείμενο θα μιλήσω για ένα είδους επιχειρημάτων που χρησιμοποιούμε στο λόγο μας και το οποίο συχαίνομαι όσο τίποτα άλλο. Είναι η περίφημη "επίκληση στην αυθεντία".
Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από την "αυθεντία" και τα "τσιτάτα" της.
Αγαπημένη μου αναγνώστρια συνήθως συζητάμε για δύο λόγους. Ο πρώτος, ο ευγενής, ο σωκρατικός είναι ο διάλογος για την αναζήτηση της Αλήθειας. Συζητάμε γιατί πρέπει να καταλάβουμε, να κατανοήσουμε, να κερδίσουμε την αμάθειά μας κατακτώντας τη γνώση. Ο δεύτερος για να κάνουμε κόντρα, να δείξουμε πως ξέρουμε πιο πολλά από το συνομιλιτή μας, είμαστε τελικά πιο έξυπνοι, πιο ικανοί έτσι ώστε να λάβει το θυληκό της παρέας το μήνυμα ότι η εξυπνάδας μας είναι ανάλογη του μήκους του πέους μας. Έτσ ίσως γαμήσουμε κι εμείς καμιά φορά γιατί φτάσαμε 45 χωρίς να έχουμε ακόμα διαιώνησει την πολύτιμη γενετική μας πληροφορία και τι θα γίνει ο κόσμος χωρίς εμάς !!!
Ο κατάλογος επιχειρημάτων της αυθεντίας συνήθως υπηρετεί το δεύτερο είδος διαλόγου. Οι λόγοι είναι απλοί:
1. Είναι εύκολο να μαθαίνεις τσιτάτα. Εύκολα τα πετάς και με εντυπωσιακό λανσάρισμα του ονόματος της αυθεντίας στην αρχή (προφορικός λόγος) ή στο τέλος (γραπτός λόγος) νομίζεις ότι έλυσες και τα 23 προβλήματα του Hilbert ταυτόχρονα.
2. Αν και η επίκληση στην αυθεντία δεν είναι μόνο "τσιτάτα" εν τούτοις ρέπει προς αυτά. Η συνθηματολογία όμως είναι το δομικό χαρακτηριστικό της κουβέντας για να εντυπωσιάσουμε. Είναι κλασικός τρόπος για να ενφυσήσουμε το δεύτερο χαρακτηριστικό αυτού του είδους του διαλόγου που είναι το συναίσθημα. Διότι ποιος είσαι εσύ ρε μπαγλαμά που θα πας κόντρα στον Αινστάιν, στον Κοέλιο, στο Μίκη, στο Γκούφυ και τα άλλα καρτούνς; Τα ξέρεις καλύτερα εσύ ρε ; Έκανες εσύ εξορία, πέρασες κατοχή, κατέβασες τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη; Κάν' τα όλα αυτά και μετά μίλα!
3. Η επίκληση στην αυθεντία δε μειώνει μόνο τον αντίπαλο. Κρύβει ταυτόχρονα και τη δική μας αναπηρία. Η δυσκολία να καταρρίψει το λόγο μας ο συνομιλιτής έγκειται στην αυθεντία που ξαφνικά καλείται να αντιμετοπίσει, και όχι τον παρλαπίπα που είχε μέχρι εκείνη τη στιγμή απέναντί του, να του πρήζει στα σκώτια με την ημιμάθειά του.
4. Η επίκλιση στην αυθεντία έχει δύο βασικές αδυναμίες για να χρησιμοποιηθεί σε ουσιαστικό διάλογο. Πρώτον η αυθεντία μπορεί να μην είναι αυθεντία για το θέμα που συζητάμε. Ο Einstein π.χ. πει ένα σορό πετυχημένα τσιτάτα για την πολιτική αλλά ο μόνος λόγος που τα γνωρίζουμε ήταν επειδή πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους Φυσικούς όλων των εποχών. Δεύτερη αδυναμία είναι πως το σύνθημα που θα πετάξουμε για να εντυπωσιάσουμε τη γκόμενα δίπλα μας μπορεί κάλλιστα να μην έχει απόλυτη σχέση με την κουβέντα ή να αναφέρεται σε κάτι κοντινό αλλά όχι ίδιο με το θέμα μας.
5. Η επίκλιση στην αυθεντία είναι χαρακτηριστικό εργαλείο του πολιτικού, θρησκευτικού, κολλεκτιβίστικου, δογματκού λόγου και της επιφανειακής σκέψης. Χρησιμοποιείται για να χειραγωγήσει το ακροατήριο και όχι να το προβληματίσει ή να το κάνει να σκεφτεί. Η θεϊκή εικόνα του Στάλιν, του Άη Γιώργη, ή της Κανέλλη, καθυποβάλλει τον αντίπαλο και μειώνει την προσωπικότητά του σε μία συντονισμένη προσπάθεια να μειώσει τα ίδια του επιχειρήματα και να περάσει τη θέση του αντιπάλου.
Δε μπορώ παρά να κλείσω το κείμενο αυτό με την απάντηση του Einstein στο κείμενο "Εκατό επιστήμονες εναντίων του Einstein" (φώτο επάνω) :
Άν είχα άδικο, ένας θα ήταν αρκετός.
